Samen naar minder dierproeven: de missie
en impact van het Willy van Heumenfonds
Het Willy van Heumenfonds erkent sinds 2007 wetenschappers en andere pioniers die bijdragen aan de Vervanging, Vermindering en Verfijning van dierproeven.
De missie van het Willy van Heumenfonds is om het gebruik van proefdieren in medisch wetenschappelijk onderzoek te verminderen. De stichting doet dit door pionierend werk op dit terrein te ondersteunen, te erkennen en zichtbaarder te maken. Werk dat bijdraagt aan het Vervangen, Verfijnen en Verminderen van dierproeven. De belangrijkste manieren waarop we dit doet is door:
Onze visie is dat de wetenschap voortdurend verandert. Wij steunen de pioniers die laten zien dat wetenschap bedreven kan worden met steeds minder impact op het dierenwelzijn. Zij zijn de aanjagers van verandering door onderzoeksmethoden te ontwikkelen die het leed van proefdieren kunnen verminderen, het benodigde aantal proefdieren kunnen verlagen of het dier zelfs volledig overbodig maken. Wij geloven dat we verandering versnellen door deze pioniers op een voetstuk te plaatsen.
Oorsprong van de stichting
2007
In 2007 wordt de Stichting Stimuleringsfonds Alternatieven voor Proefdieren, later bekend als het Willy van Heumenfonds, opgericht via een testamentaire nalatenschap. De stichting krijgt als doel het verbeteren van dierenwelzijn in de wetenschap door het gebruik van proefdieren voor medische doeleinden te beperken tot het strikt noodzakelijke, met de 3V-principes als leidraad.
2008
De stichting krijgt haar formele structuur. Bestuur en Wetenschappelijke Raad van Advies worden ingesteld en op 7 april wordt de notariële akte gepasseerd. In deze periode wordt ook de basis gelegd voor samenwerking met onderzoeksfinancier ZonMw, om de ambities van de stichting te versterken.
Prof. dr. T.J.W. Huizinga neemt de eerste prijs in ontvangst
2009
De eerste Willy van Heumenprijs wordt uitgereikt, vernoemd naar de woonplaats van de anonieme oprichtster. De prijs markeert het begin van een tweejaarlijkse traditie waarin baanbrekende prestaties op het gebied van proefdiervrije innovatie worden erkend en zichtbaar gemaakt. Sindsdien zijn er negen prijzen uitgereikt, klik hier voor een overzicht van de prijswinnaars en hun bijbehorende onderzoeken.
Bestuur
Voorzitter
Pascalle van Loo
“In een tijd waarin de transitie naar proefdiervrije innovatie steeds belangrijker wordt, moedig ik professionals in de proefdierkunde aan om hierin hun weg te vinden. Door hen te verbinden over de grenzen van hun expertise heen; door ervoor te zorgen dat dierproeven van de hoogste wetenschappelijke kwaliteit zijn; en door mijn kennis van en liefde voor dieren te delen. Omdat elk dier onze uiterste zorg verdient.”
Pascalle is proefdierdeskundige en bioloog met specialisatie diergedrag en dierenwelzijn. Ze is in 2001 gepromoveerd aan de Universiteit Utrecht, werkte bij de Sophia Vereeniging tot Bescherming van Dieren en bij TNO. In 2017 maakte zij de overstap naar de Instantie voor Dierenwelzijn Utrecht, waar zij sinds 2024 leiding aan geeft. Pascalle vervult sinds april 2024 het voorzitterschap van het Willy van Heumenfonds.
Secretaris
Bas de Waard
“De transitie naar proefdiervrije innovatie krijgt steeds meer tractie. Er zijn de afgelopen jaren ontzettend veel nieuwe innovaties bijgekomen, die het welzijn van dieren in onderzoek verbeteren of het inzetten van dieren zelfs overbodig kunnen maken. Ik werk er elke dag aan om dit onderwerp ook internationaal, bij andere EU-lidstaten en de Europese Commissie onder de aandacht te brengen. Want onderzoek is internationaal, we moeten over grenzen heen samenwerken, óók als overheden. Zodat de innovaties die ontwikkeld worden ook internationaal geaccepteerd en toegepast worden.’’
Bas is beleidsmedewerker bij het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, waar hij werkt aan internationale samenwerking binnen het programma Transitie Proefdiervrije Innovatie. Hij is in 2017 afgestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen met een specialisatie binnen de neurowetenschappen. Na zijn studie richtte zich hij zich op wetenschapsbeleid, specifiek rondom dierproeven en proefdiervrije innovatie. Hij heeft van 2017 tot 2023 bij ZonMw gewerkt aan het subsidieprogramma Meer Kennis met Minder Dieren, en werkt sinds 2023 bij het Ministerie van LVVN. Sinds 2022 is hij secretaris van het Willy van Heumenfonds.
Penningmeester
Jan de Jong
"De Stichting Alternatieven voor Proefdieren zet zich actief in voor onderzoek naar innovatieve alternatieven voor dierproeven. Daarmee draagt zij bij aan een toekomst waarin wetenschap en dierenwelzijn elkaar versterken.
Ik heb de initiatiefnemer van de stichting persoonlijk gekend en ben ervan overtuigd dat zij trots zou zijn op wat er inmiddels is bereikt. De stichting heeft niet alleen wetenschappelijk onderzoek gestimuleerd, maar ook bijgedragen aan een grotere bekendheid en acceptatie van proefdiervrije alternatieven."
Wetenschappelijke adviesraad
Voorzitter
Jan-Bas Prins
“Een proefdiervrije toekomst is een kompas. Ik zie dit niet als een obstakel, maar als een gezamenlijke uitdaging waarbij elke vooruitgang telt en iedereen een sleutelrol vervult.”
Jan Bas is emeritus professor proefdierwetenschappen aan de Universiteit van Leiden en het Leids Universitair Medisch Centrum. In 1990, promoveerde hij bij Bert van Zutphen aan de Universiteit van Utrecht. Na postdoc onderzoekplaatsen in Oxford, Engeland, en Rotterdam, werd hij hoofd van het preklinisch onderzoeksprogramma van de afdeling Longziekten van het Erasmus Medisch Centrum. In 2002, werd hij hoofd van de proefdierfaciliteit van het LUMC waar hij in 2016 werd benoemd tot hoogleraar. Van 2018 tot midden 2024, was hij directeur van de Biologische Research Faciliteit van het Francis Crick Instituut in Londen, Engeland. Jan Bas was van 2014 tot eind 2024 lid van het Nationaal Comité Advies Dierproevenbeleid. Hij is voorzitter van de in Engeland gevestigde Stichting Laboratory Animals, voorzitter van de dierexperimentencommissie van de Stichting DEC-Consult, lid van de wetenschappelijke adviesraad van de Fondazione Guido Bernardini voor beter onderwijs en training en lid van de accreditatiecommissie van AAALAC International. Jan Bas is sinds september 2025 voorzitter van de adviesraad van het Willy van Heumenfonds.
Lid
Sietse de Boer
“Ik zet mijn waaier aan wetenschappelijke expertise op het gebied van gedrag, farmacologie en neurobiologie graag in om doelgericht bij te dragen aan zorgvuldig en verantwoord dierenwelzijnsbeleid, als lid van verschillende DEC’s en adviescommissies zoals bij het Willy van Heumenfonds.”
Sietse F. de Boer (1959) studeerde biologie aan de Universiteit van Groningen en promoveerde (1990) in de psychofysiologie en farmacologie aan de Universiteit van Utrecht. Na een postdoctoraal onderzoeksperiode aan het Hahnemann University Hospital in Philadelphia, USA, was hij van 1992-2023 universitair hoofddocent/adjunct hoogleraar binnen de onderzoeksgroep gedrags- en neurowetenschappen van het Groningen Institute for Evolutionary Life Sciences (GELIFES), Universiteit van Groningen. Gedurende deze periode heeft hij zich intensief beziggehouden met het verrichten van wetenschappelijk onderzoek naar en het geven van onderwijs in de gedragsfysiologie, farmacologie en neurobiologie van sociale stresshantering en agressie bij mens en dier.
Lid
Monique Janssens
“We zien en horen steeds meer over de levens van niet-menselijke dieren. Dat verandert onze blik. We vinden het steeds minder vanzelfsprekend dat wij mensen met andere diersoorten kunnen doen wat we willen. De dierethiek verandert en de wetgeving volgt vertraagd. Dat betekent dat we in onze omgang met dieren steeds weer bij ons eigen geweten te rade moeten gaan, allemaal. Ik hoop via dit fonds te kunnen bijdragen aan het telkens weer stimuleren en belonen van de goede keuzes die mensen maken.”
Monique is ethicus gespecialiseerd in dierenvraagstukken en communicatie. Ze promoveerde in 2020 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op de morele verantwoordelijkheid van bedrijven voor dieren. Ze werkte voor vele dierenbeschermingsorganisaties, overheidsinstellingen en universiteiten en was lid van het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid. Momenteel is ze verbonden aan Ombion Centrum voor Proefdiervrije Biomedische Translatie. Ook is ze lid van de Mirror Group van het European Partnership for Alternative Approaches to Animal Testing (EPAA). Het Zoönomisch Instituut zet haar in als Spreker voor de Levenden bij organisaties die een Zoöperatie willen worden.
Lid
Sue Gibs
"Ik ben ervan overtuigd dat we aan het begin staan van een heel spannend en interessant tijdperk waar in de toekomst geen proefdieren nodig zijn en wij de next generation geneesmiddelen kunnen ontwikkelen die zo hard nodig zijn."
Sue Gibbs is sinds 2012 hoogleraar regeneratieve geneeskunde van huid en slijmvliezen aan het Amsterdam UMC en ACTA. Ze behaalde haar doctoraat in 1991 aan de Universiteit Leiden. Na een postdocperiode in het LUMC werd ze hoofd van het Dermatologisch Laboratorium van het VUMC (2001). In 2006 was prof. Gibbs medeoprichter en CSO van het VUmc-spin-offbedrijf A-SkinBV, dat zich bezighoudt met weefselengineering, om haar onderzoek te valoriseren en weefselgeëngineerde huid naar de patiënt te brengen. Sinds 2018 richt haar onderzoek zich op de ontwikkeling van technologieën voor gezonde en zieke menselijke modellen voor toepassingen in platforms voor het testen van geneesmiddelen. Prof. Gibbs is actief lid van het nationale en Amsterdamse TPI-netwerk en medeoprichter van de TPI Helpathons (www.helpathonhotel.org) om onderzoekers te helpen bij de overgang van diermodellen naar diervrij onderzoek. Ze won de internationale LUSH-prijs voor training (2020) en de Willy van Heumenfondsprijs voor haar toegewijde carrière in diervrije wetenschap (2023).
Lid
Coenraad Hendriksen
"The difficulties lie not in the new ideas, but in escaping from the old ones", John Maynard Keynes
Coenraad Hendriksen, afgestuurd dierenarts, was proefdierdeskundige bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en vervolgens Intravacc. Daarnaast was als bijzonder hoogleraar Alternatieven voor dierproeven verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij is gepromoveerd bij Bert van Zutphen en Joost Ruitenberg aan de Universiteit Utrecht. Gedurende zijn werkzame leven is hij lid geweest van diverse commissies zoals ECVAM’s scientific advisory committee, de scientific committee van het Institute Laboratory Animal Research (ILAR) van de National Academy of Sciences in de US en lid van het Comité Advies Dierproevenbeleid (NCad). Na zijn pensioen in 2017 is hij betrokken bij twee instanties voor dierenwelzijn en in een DEC.
Oud bestuursleden
De heer A.J. Rijntjes
van 5 juli 2007 t/m 6 april 2008
Prof. dr. A.A.M. de Jong
van 5 juli 2007 t/m 31 december 2015
Mr. H.M. Pijls
van 5 juli 2007 t/m 23 maart 2018
Mevrouw Mr. H.W.M.M. Rieter-van den Bergh
van 1 januari 2016 t/m 11 oktober 2018
Mevrouw Dr. M.J.W.A. Schiffelers
van 14 oktober 2016 t/m 11 oktober 2018
Mevrouw Dr. E. van Oort
van 11 oktober 2018 t/m 28 oktober 2021
Prof. Dr. B.C.J. Hamel
van 11 oktober 2018 t/m 24 mei 2024
Mr. J.J.M. ten Berge
van 5 juli 2007 t/m 24 mei 2024